ضرورت تغییر رویکرد خانه‌های محیط زیست از فعالیت‌های مقطعی به فرایندمحوری/ زخم زمین، منتظر مرهم انرژی پاک

به مناسبت پاسداشت روز زمین پاک، نشست ملی هم‌اندیشی خانه‌های محیط زیست کشور، روز پنج‌شنبه ۳ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ از ساعت ۹ تا ۱۲ صبح به صورت مجازی، با میزبانی خانه محیط زیست دانشگاه لرستان، برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه لرستان، این رویداد با شعار روز جهانی زمین پاک یعنی «انرژی پاک، مرهم زخم زمین»، فرصتی برای بررسی چالش‌ها، اولویت‌ها و راهکارهای ارتقای حکمرانی محیط زیستی در ایران فراهم آورد.

در این نشست، مدیران ارشد آموزش و مشارکت مردمی محیط زیست کشور، نمایندگان خانه‌های محیط زیست از استان‌های مختلف، رؤسای ادارات آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست و جمعی از فعالان این حوزه حضور داشتند.

محورهای اصلی نشست شامل مسائل و اولویت‌های محیط زیستی روز کشور، تبیین شعار روز زمین پاک و بررسی ساختار و جایگاه قانونی خانه‌های محیط زیست در حکمرانی محیط زیست بود.

نشست با تلاوت آیاتی از قرآن کریم آغاز شد و سپس مهندس فرمان پور، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان لرستان و دکتر مرتضی قبادی، دانشیار گروه مهندسی محیط زیست و مدیر اجرایی خانه محیط زیست دانشگاه لرستان، در جایگاه میزبانی، ضمن خیر مقدم به ترتیب، به تشریح نقش و جایگاه خانه‌های محیط زیست در نظام حکمرانی محیط زست و همچنین گزارش عملکرد خانه محیط زیست لرستان پرداختند.

ضرورت تغییر رویکرد از فعالیت‌های مقطعی به فرایندمحوری

در ادامه، دکتر کیادلیری، معاون آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیط زیست کشور، تأکید کرد: «خانه‌های محیط زیست تشکل‌های ساده مردمی نیستند، بلکه به عنوان پل ارتباطی میان مردم و حاکمیت عمل می‌کنند و این ساختار تاکید دارد که مشارکت‌های مردمی از حالت شعاری به یک الزام اجرایی تبدیل شده است».

کیادلیری بر لزوم تغییر رویکرد از فعالیت‌های مقطعی به فرایندمحوری، تاکید کرد.

وی گفت: «بسیاری از خانه‌های محیط زیست فعالیت‌های خوب و ارزشمندی انجام داده‌اند و این تجربیات موفق گذشته می بایست تکرار شود؛ اصرار ما بر تکرار فعالیت‌ها و تجربیات خوب محیط زیست به این معنا نیست که نوآوری نداشته باشیم، بلکه به این دلیل است که بسیاری از مناطق کشور هنوز از همان تجربیات ساده و اثربخش محروم هستند. باید فرایندها را ساده، شفاف و مستند کنیم تا هر خانه محیط زیستی در هر نقطه از ایران بتواند از آن‌ها استفاده کند».

وی همچنین بر نقش آموزش‌های محلی و توانمندسازی جوامع محلی تأکید کرد.

زمین ایران، منتظر مرهم انرژی پاک است

دکتر بازگیر، مدیرکل دفتر مشارکت‌های مردمی و مسئولیت اجتماعی سازمان حفاظت محیط زیست کشور، ضمن قرائت بخشی از دستور کار نشست، به تبیین پیش‌نویس دستورالعمل مدیریت خانه‌های محیط زیست پرداخت و کارکردهای اصلی این خانه‌ها را برشمرد.

دکتر بازگیر با تأکید بر ساختار و جایگاه قانونی خانه‌های محیط زیست در حکمرانی خاطرنشان کرد: «اگر خانه‌های محیط زیست بخواهند اثربخش باشند، باید جایگاه آن‌ها روشن شود. گاهی این خانه‌ها موازی‌کاری می‌کنند یا از سوی مدیران محلی نادیده گرفته می‌شوند. دستورالعملی که تهیه شده، به دنبال رفع این خلأ قانونی است».

وی در ادامه به شعار روز زمین پاک اشاره کرد و گفت: «زمین امروز ایران هم زخم‌های قدیمی دارد؛ زخم خشکسالی، فرونشست زمین، گردوغبار، آلودگی آب و خاک. هم زخم‌های تازه‌ای که بر اثر جنگ تحمیلی اخیر و تخریب زیرساخت‌های طبیعی ایجاد شده است. برای مرهم گذاشتن بر این زخم‌ها، هیچ راهی جز انرژی پاک نداریم. زمین ایران منتظر مرهم انرژی پاک است و خانه‌های محیط زیست می‌توانند داروگران این مرهم باشند، به شرط آنکه ابزار قانونی و حمایت کافی دریافت کنند».

بیان پیشنهادها و پرسش‌ها/ پیش‌نویس دستورالعمل مدیریت خانه‌های محیط زیست کشور

در بخش اصلی نشست ، نمایندگان خانه‌های محیط زیست از استان‌های مختلف، رؤسای ادارات آموزش و مشارکت‌های مردمی حفاظت محیط زیست استان‌ها و سایر شرکت‌کنندگان به بیان نظرات، پیشنهادات و پرسش‌های خود پرداختند.

در نهایت، دکتر بازگیر به پرسش‌های مطرح‌شده پاسخ داد و جمع‌بندی نشست را ارائه کرد.

وی تأکید کرد: «نظرات ارائه‌شده در خصوص پیش‌نویس دستورالعمل مدیریت خانه‌های محیط زیست جمع‌آوری و پس از اصلاح، برای تصویب نهایی به شورای عالی حفاظت محیط زیست ارسال خواهد شد».

وی تصریح کرد: «شعار روز زمین پاک یعنی «انرژی پاک، مرهم زخم زمین» باید در برنامه‌های عملیاتی خانه‌ها منعکس شود».

این نشست ملی نشان داد خانه‌های محیط زیست به تدریج در حال عبور از مرحله نمادین به مرحله نهادی و قانونی هستند.

با وجود کاستی‌های ساختاری، حضور مدیران ارشد سازمان حفاظت محیط زیست و پذیرش نقدها و پیشنهادات نمایندگان خانه‌ها از استان‌ها، نویدبخش تلاش برای تحول در حکمرانی مشارکتی محیط زیست در ایران است.