افزوده شدن شاخص جدید در رتبهبندی دانشگاههای ایران؛ «اثرگذاری اجتماعی»
۱۴۰۵/۰۷/۰۶
مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC)، امسال «اثرگذاری اجتماعی» و «مسئولیت اجتماعی» را به شاخصهای رتبهبندی ملی دانشگاههای ایران افزوده است؛ تغییری که قرار است نقش دانشگاهها در حل مسائل جامعه، ارتباط با صنعت و حضور در بحرانها را نیز در ارزیابی عملکرد آنها لحاظ کند.
دکتر محمدمهدی علویانمهر، رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام گفت: « این مؤسسه از سال ۱۳۸۷ رتبهبندی ملی دانشگاههای کشور را انجام میدهد و نتایج آن را هر سال اعلام میکند. در حال حاضر اطلاعات مربوط به رتبهبندی جدید دانشگاهها، دریافت و تحلیل شده است و پیشبینی میکنیم نتایج آخرین رتبهبندی دانشگاههای کشور در مهرماه منتشر شود. پس از اعلام نتایج دانشگاهها، رتبهبندی پژوهشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی نیز انجام خواهد شد. ISCدر کنار رتبهبندی ملی، در حوزه رتبهبندیهای بینالمللی نیز فعالیت میکند و یک نظام رتبهبندی جهانی دارد که معمولاً نتایج آن تا اواخر سال اعلام میشود».
دکتر علویانمهر، تشریح کرد: «در رتبهبندی ملی، معیارها و شاخصهایی را در نظر میگیریم که با فرهنگ، برنامهها و سیاستهای علم و فناوری کشور و همچنین رویکردهای وزارت علوم و وزارت بهداشت هماهنگتر باشد. یکی از تغییرات مهم امسال نیز اضافه شدن «اثرگذاری اجتماعی» و «مسئولیت اجتماعی» به شاخصهای رتبهبندی ملی است. بر این اساس، دانشگاههایی که حضور و نقش بیشتری در خدمت به جامعه و حل مسائل آن داشته باشند، امتیاز بیشتری کسب میکنند».
رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام، توضیح داد: «در این زمینه بررسی میکنیم دانشگاهها در بحرانها و مسائل مختلف جامعه تا چه اندازه وارد میدان شدهاند. برای مثال، در جریان جنگ، سیل و حوادث طبیعی، بررسی میشود دانشگاهها تا چه اندازه در خدمت مردم بوده و برای حل مسائل کشور نقشآفرینی کردهاند. در کنار این موضوع، میزان ارتباط دانشگاه با جامعه و تلاش آن برای کاهش فاصله با مردم نیز مورد توجه قرار میگیرد.
البته این موضوع تنها به بحرانها محدود نمیشود و مسائل اجتماعی و فرهنگی را نیز دربرمیگیرد. ارتباط صنعت و دانشگاه نیز در همین چارچوب قابل بررسی است؛ زیرا حل یک مسئله صنعتی میتواند نوعی مسئولیت اجتماعی دانشگاه محسوب شود. امروزه در دنیا با مفهوم دانشگاههای نسل چهارم یا دانشگاههای اجتماعی مواجه هستیم؛ دانشگاههایی که خود را در قبال جامعه مسئول میدانند و برای حل مسائل آن وارد عمل میشوند. این مسائل میتواند صنعتی، اجتماعی، فرهنگی، روانشناختی یا در حوزههای مختلف زندگی مردم باشد و دانشگاه باید ظرفیت کارشناسی خود را برای حل این مسائل به کار بگیرد. بنابراین، با تأکید وزیر علوم، این شاخص امسال به رتبهبندی ملی اضافه شده و نتایج رتبهبندی نیز بر این اساس محاسبه خواهد شد».
دکتر علویانمهر، اظهار داشت: «در برخی نظامهای رتبهبندی، از جمله رتبهبندی تایمز، تعداد دانشگاههای ایرانی حاضر افزایش پیدا کرده است. این موضوع نشان میدهد تعداد بیشتری از دانشگاههای کشور توانستهاند استانداردهای لازم برای حضور در این نظامها را به دست آورند. البته باید توجه داشت که حضور در برخی رتبهبندیها مستلزم درخواست دانشگاهها و پذیرش آنها از سوی مؤسسه رتبهبندیکننده است.
با این حال، جایگاه دانشگاههای ایران در نظامهای رتبهبندی بینالمللی همچنان نیازمند تقویت است. برنامه هفتم توسعه نیز در ماده ۹۶ بر ارتقای جایگاه دانشگاههای کشور در نظامهای رتبهبندی بینالمللی تأکید کرده و هدفگذاری کمی در این زمینه دارد؛ بهگونهای که تعدادی از دانشگاههای کشور در میان ۱۰۰ دانشگاه برتر دنیا در نظامهایی مانند شانگهای، تایمز و QS قرار گیرند.
اگرچه دانشگاههای کشور در سالهای اخیر رشد داشتهاند، اما این رشد هنوز به اندازه مورد انتظار نیست و برای ارتقای جایگاه دانشگاهها، سرمایهگذاری بیشتر و حمایتهای مادی و معنوی دولت و حاکمیت ضروری است».
منبع خبر:
1_ روابط عمومی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
2_ مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC ).